One year without public service media: the politics of civic disobedience

Η σημερινή ΕΡΤ της Πολιτικής Ανυπακοής ως παράδειγμα πολιτικής αγωγής για την υπεράσπιση της Δημοκρατίας

δημοσιευτηκε στην Εφημεριδα των Συντακτων 12.06.2014

published in Efimerida ton Syntakton, Greece 12.06.2014

της Κατερίνας Σαρικάκη

«Δεν έχει να μ’ εμποδίσει διόλου σε ό,τι μου ανήκει»

δηλώνει η Αντιγόνη, στην τραγωδία του Σοφοκλή, ανταποκρινόμενη στην προτροπή της αδελφής της, Ισμήνης, να μην παραβεί τον Πανελλαδικό Νόμο και αψηφίσει τη διαταγή του Κρέοντα προς όλους τους πολίτες, να εγκαταλειφθεί άταφο το σώμα του Πολυνείκη. Δύο σημαντικά ζητήματα εκρρέουν από τον Λόγο και την Πολιτική Ανυπακοή της Αντιγόνης. Το ένα είναι η γνώση ότι το ηθικό πρόσταγμα να πράξει κάποιος το ανθρώπινο και δίκαιο πηγάζει πέρα από το τι καθορίζει ο φόβος των συνεπειών αλλά και ο ισχύων νόμος. Το άλλο είναι ότι η ελευθερία του να πράττει κανείς το σωστό καθώς και το κοινό καλό δεν είναι προνόμιο και ιδιοκτησία των «αρχόντων» αλλά των πολιτών.

Η πράξη της Πολιτικής Ανυπακοής είναι συνυφασμένη με ένα ανώτερο αίσθημα Δικαίου, το οποίο στην παγκόσμια ιστορία των κοινωνικών αλλαγών έχει έρθει σε σύγκρουση με το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο και την εξουσία, από την ‘Εμιλυ Πάνκχερστ και τις Βρετανίδες σουφραζέτες στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ο οποίος είπε χαρακτηριστικά ότι οι πολίτες έχουν ηθική υποχρέωση στην ανυπακοή ενάντια σε άδικους νόμους καθώς η αδικία σε ένα μέρος σημαίνει αδικία παντού.

Από τις 11 Ιουνίου 2013, η ελληνική κοινωνία έχει γνωρίσει μέσα από τη συνεχή παραγωγή προγράμματος πληροφόρησης των εργαζομένων της ΕΡΤ μία σπάνια και πολύτιμη πράξη ηθικής Πολιτικής Δημοκρατικής Ανυπακοής. Η εν λειτουργία ΕΡΤ ήρθε να αντιμετωπίσει την ανομία του «μαύρου» όπως προστάζει η κοινωνική επιταγή υπεράσπισης και διεκδίκησης του δικαιώματος της ελευθερίας για πληροφόρηση, έκφρασης και ελευθερίας του τύπου.

Επίσης, η ανάγκη διεκδίκησης του δικαιώματος στον πολιτισμό και την επιμόρφωση, η ανταλλαγή ιδεών και το δικαίωμα στην γνώση της ιστορίας, η «γλώσσα» και η πολιτική διαπαιδαγώγηση έγιναν ακόμα πιο επιτακτικά λόγω μιας σειρά συνεπειών του κλεισίματος, καταστροφικών για τον κοινωνικό ιστό και την πολιτισμική ταυτότητα όσων ζουν στη χώρα. Πρόκειται για προβλήματα που σχετίζονται, με την αδιαφάνεια στην διαχείριση των ιστορικών αρχείων που έπαψαν να είναι προσβάσιμα, με την γλώσσα του ραδιοφώνου η οποία σε ακριτικά μέρη έπαψε να είναι η Ελληνική καθώς οι μόνες διαθέσιμες είναι των γειτονικών χωρών, πολιτισμικές και άλλες συμπαραγωγές με το εξωτερικό βρέθηκαν στο κενό, οι Ελληνίδες και Έλληνες της διασποράς και το διεθνές κοινό είναι αντιμέτωπο με ένα πρωτοφανές ραδιοτηλεοπτικό κενό. Η ελευθερία του τύπου κατέρρευσε στην 99η θέση, σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους χωρίς Σύνορα, λόγω του κλεισίματος της ΕΡΤ.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι η συνέχιση εργασίας στον Δημόσιο Ραδιοτηλεοπτικό φορέα με παραγωγή και μετάδοση προγραμμάτων μέσα από το διαδίκτυο και τα αναλογικά σήματα αποτελεί  την εκπλήρωση ενός πολιτικού χρέους απέναντι στους πολίτες, Ελληνικής ή άλλης ιθαγένειας και υπηκοότητας και λοιπών ουσιαστικών ή φορμαλιστικών χαρακτηριστικών, που η Ελληνική πολιτεία αδυνατεί και αρνείται, να εκπληρώσει. Αμισθί οι εργαζόμενοι της ΕΡΤ επιμελούνται της επιμόρφωσης και πληροφόρησης αλλά και μίας έμπρακτης πολιτικής αγωγής για τις υποχρεώσεις των πολιτών σε εποχές βαθιάς κρίσης των θεσμών και της ανομίας  υπερασπιζόμενοι το πνεύμα του Συντάγματος. Τους στηρίζουν, όμως, ηθικά η Κοινωνία των Πολιτών και σημαντικοί φορείς του εξωτερικού. Οι μονάδες παραγωγής και μετάδοσης έχουν καταλάβει νευραλγικά σημεία της χώρας, τα οποία ανήκουν στην ΕΡΤ και είναι παρούσες με κέντρο την Θεσσαλονίκη.

Μετά από τις πρώτες φάσεις σοκ, αναδιάρθρωσης και επιβίωσης του «πειράματος» αυτοδιακυβερνούμενης, ή όπως ονομάζεται από τους ίδιους τους εργαζόμενους, αυτοδιαχειριζόμενης ΕΡΤ, το πρόγραμμα τροφοδοτείται από κοινωνικές πηγές αλληλεγγύης τόσον όσον αφορά τις πρώτες ύλες δημοσιογραφίας αλλά και ανθρώπινης διαβίωσης. Το παραπάνω είναι ένα σπάνιο και σίγουρα μοναδικό εγχείρημα στην Ευρώπη και από άποψη τύπου Πολιτικής Ανυπακοής και από άποψη αντοχής, εμβέλειας και αποτελεσματικότητας. Για παράδειγμα, το ενδιαφέρον των πολιτών για το ραδιοτηλεοπτικό περιεχόμενο της ΕΡΤ τον τελευταίο  χρόνο έχει ξεπεράσει, μόνο στα κοινωνικά μέσα, το ένα εκατομμύριο αναφορές και συνεχίζει να αντλεί την προσοχή του κόσμου.

Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας κατασκευάζει τις τεχνικές νομοθετικές αναλύσεις των λόγων γιατί η κατάργηση της ΕΡΤ Α.Ε. δεν είναι παράνομη. Η ιστορία θα κρίνει την ορθότητα της απόφασης αυτής. Η Ελληνική και διεθνής κοινότητα ξεπερνώντας το σοκ του «μαύρου» με βάση το έμφυτο ένστικτο της Δικαιοσύνης έχει όμως αποφανθεί.

Ενστικτωδώς και συνειδητά, η Αντιγόνη πράττει ενάντια στα άμεσα συμφέροντα της, ακόμα και με την ίδια της τη ζωή, για να διεκδικήσει το ηθικό δικαίωμα αυτού που δεν μπορεί να μιλήσει για τον εαυτό του και να τον υπερασπιστεί. Σύμφωνα με το Άρθρο 120 παράγραφος 4 του Συντάγματος της Ελλάδας οι πολίτες «δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσον εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία.»

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s